چالش ها و محدودیت های اجرایی کردن لیزینگ عملیاتی در ایران:

الف) چالش ها و موانع پیش روی شرکت های پیشرو صنعت لیزینگ در اجرای موقیت آمیز لیزینگ عملیاتی:

شرکت های پیشرو در نسل دوم صنعت لیزینگ (اوایل دهه 80) که عمدتا وابسته به خودرو سازان و بانک ها، بودند در مسیر اجرایی کردن و ارائه خدمات لیزینگ عملیاتی با چالش های جدی روبرو شدند. بطوریکه این عوامل عملا منجر به روی آوردن شرکت های لیزینگ صرفا در حیطه لیزینگ مالی گردیده و لیزینگ عملیاتی نادیده گرفته شده است.

این امر دلایل و عوامل عمده ای داشت که از جمله مهترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

در اولویت قرار داشتن فروش محصولات توسط لیزینگ های وابسته به خودرو سازان و به گردش درآوردن وجوه شرکت های لیزینگ وابسته به بانک ها، بروکراسی اداری تامین منابع مالی و پیگیری وصول مطالبات، ریسک اعتباری استهلاک مورد اجاره( خودرو)، وجوه مطالبات معوق.

به عبارت دیگر مشکلات و درگیری های کاری ناشی از تلاش برای تامین مالی شرکت های لیزینگ و همچنین وجوه مطالبات و اقساط معوق که روز به روز در حال افزایش بود و بروکراسی ناشی از پیگیری وصول این مطالبات معوق آنچنان حجمکاری و دغدغه های ذهنی مدیران شرکت های لیزینگ را بالابرد که نه تنها فرصتی برای ارائه خدمات لیزینگ عملیاتی باقی نگذاشت بلکه مدیران و کارشناسان این صنعت راینز از ارائه مدل بومی و مناسب حتی در سطح تدوین برنامه تئوریک آن دور ساخت.

یکی دیگر از چالش های پیش روی شرکت های لیزینگ عملیاتی استهلاک مورد اجاره( خودرو) در طول دوره اجاره توسط مستأجر (متقاضی) می باشد. بدین صورت که با توجه به نوع فرهنگ مردم ما و مسائل و دیدگاه های نا مناسبی که به بحث اجاره وجود دارد، متأسفانه مستأجر استفاده درست و صحیحی از مورد اجاره به عمل نمی آورد و مورد اجاره در طی زمان کمتری نسبت به زمان استاندارد آن مستهلک می گردد و موجر پس از پایان مدت قرارداد با ضرر و زیان بالایی مواجه می گردد. به عبارت دیگر میزان استهلاک مورد اجاره کاهش یافته و شرایط برای اجاره مجدد مورد اجاره در زمان مورد انتظار موجر مهیا نخواهد بود.

ب) محدودیت های فرهنگی واجتماعی

توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی حاکم بر هر جامعه برای موفقیت هر صنعتی لازم و حیاتی است. صنعت لیزینگ علی الخصوص لیزینگ عملیاتی نیز از این قاعده مستثنی نیست و چالش های جدی در این زمینه پیش رو دارد که شناخت درست و درک مناسب از آنها کمک شایانی به شرکت های لیزینگ در جهت ارائه خدمات مناسب و بهتر در زمینه لیزینگ عملیاتی خواهد کرد.

مردم جامعه ما در بحث اجراه مخصوصاخودرو برای مقوله مالکیت شخصی اهمیت و حساسیت زیادی قائل هستند و عموما موارد قابل اجاره به عنوان یک کالای سرمایه ای محسوب می شود. به همین دلیل خواهان این هستند که خودرو جزء اموال شخصی شان باشد و از اموال غیر و اجاره ای بودن آن احساس خوبی ندارند.

از طرفی دیگر به دلیل سرمایه ای بودن مورد اجاره، قیمت آن بالا و میزان اجاره اش بالطبع بالا بوده و انعقاد قراردادصرفا اجاره برای مستاجر(متقاضی) به صرفه نخواهد بود.

یکی دیگر از مسائل و چالش های فرهنگی پیش روی شرکت های لیزینگ در اجرایی کردن لیزینگ عملیاتی، استفاده نادرست و ناصحیح مستأجر (متقاضی) از مورد اجاره می باشد. بدین صورن که میزان استهلاک مورد اجاره (خودرو) در طول مدت قرارداد اجاره بسیار فراتر از سطح استاندارد تعیین شده می باشد و عملا مورد اجاره پس از اتمام قرار داد باافت قیمت و کاهش عمر مفید زیادی مواجه شده و موجر با ضرر و زیان روبرو می گردد. کما اینکه این اتفاق در نسل دوم (ابتدای دهه 80) که صنعت لیزینگ در ایران تقریبا پا گرفته بود برای یکی از شرکت های موجر در ایران اتفاق افتاد و عملا هیئت مدیره تصمیم به حذف خدمات لیزینگ عملیاتی از فعالیت جاری شرکت نمودند.

ج) محدودیت های قوانین و مقررات دولتی و ارگان های مرتبط

 در زمینه قوانین و مقررات دولتی و همچنین نوع نگاه وبرخورد ارگان ها و سازمان های دولتی ذیربط با لیزینگ عملیاتی متاسفانه قوانین و مقررات روشنو مشخصی ارائه نشده است. درواقع تعریف بومی سازی شده ای از لیزینگ عملیاتی از طرف این ارگان ها وجود نداشته و ابهامات زیادی در زمینه اجرای قوانین مالیاتی، نظارتی و حتی بیمه اعتبارات وجود دارد که این عوامل خود مزیت بر علت شده تا شرکت های لیزینگ به سمت ارائه خدمات لیزینگ عملیاتی نرفته و صرفا به فعالیت در بخش لیزینگ مالی بپردازند.

بناربراین این نیاز احساس می شود که ارگان های ذیربط دراین زمینه دستورالعملها و آیین نامه های اجرایی لیزینگ عملیاتی هم در بخش نحوه ارائه خدمات توسط شرکتهای لیزینگ وهم در بخش های مالیات، بیمه و نظارت بر اجرای لیزینگ عملیاتی را تدوین و ابلاغ نمایند تا با شفافیت بیشتر و عدم ابهام در قوانین و مقررات، شرکتهای لیزینگ بتوانند تصمیم درستی در نحوه اجرا اتخاذ نمایند.